Bilgi notu: Avrupa Birliği – İran – Türkiye : Yeni yaptırımlar ve enerji

Kader Sevinç

CHP Avrupa Birliği Temsilcisi ve PES Yönetim Kurulu Üyesi

Tahran’a yeni yaptırımları içeren yasayı ABD Başkanı Barack Obama’nın imzalaması ve bunun üzerine İran’ın nükleer programıyla ilgili olarak dünyanın büyük güçleriyle görüşmelere yeniden başlayabileceğini ve Körfez’de uzun menzille füze denemesini ertelediğini bildirmesinin ardından AB Komisyonu Sözcüsü Michael Mann, İran’a yönelik yaptırımların ağırlaştırılması ilgili kararın bu ayın sonunda gerçekleşecek olan Avrupa Birliği Dışişleri Bakanları toplantısında netleşeceğini açıkladı. Fransa’nın genişletilmesini istediği yaptırımlara Yunanistan mesafeli bir tavır almasına rağmen prensip kararına uyacağını bildirmişti. Karar Ocak ayı sonunda Brüksel’de gerçekleşecek zirvede alınsa dahi uygulamasının bir kaç ay alması bekleniyor. AB ve ABD, İran’ın tartışmalı nükleer programıyla ilgili önkoşulsuz görüşmeler yapmaya istekli olduklarını açıklamıştı. Tahran yönetimi ise yaptırımların genişletilmesiyle ilgili açıklamasında dünya petrolünün yüzde 40’ının geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı’nı kapatma ve ABD’ye İran Körfezi’ne uçak gemisi göndermemesi tehdidinde bulunmuştu. Bu gelişmeler üzerine yükselen ham petrol fiyatı, AB açıklaması ardından yükselişini sürdürüyor.

Avrupa Birliği hükümetlerinin İran’dan petrol ithalatını yasaklamak için prensipte anlaştığı biliniyor ancak ambargonun hangi takvime bağlı olarak uygulanacağı konusunda bilgi henüz yok. İran’a yeni yaptırımlar uygulayacağını duyuran Amerika Birleşik Devletleri, Avrupa Birliği’nin prensipte anlaşmaya varmasından memnuniyet duyduğunu açıkladı. Ayrıca Amerikan Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Victoria Nuland, İran’a karşı bu tür yaptırım kararlarının yalnızca AB tarafından değil tüm dünya devletleri tarafından alınmasını umduklarını söylemişti. Petrol ambargosunun yaptırımlar zincirinin ilk büyük halkası olması bekleniyor. Gelirinin yarısını ham petrol ihracatından elde eden İran için Avrupa Birliği pazarı ham petrol ihracatının yüzde 17’sini oluşturuyordu. İran’ın bu yasak karşısında, kaybını telafi etmek için Asya piyasalarına yönelmesi gerekecek.

Dışişleri Bakanı Davutoğlu’nun sürmekte olan İran’a ziyareti de Basra Körfezi’nde tırmanan kriz ve İran’a uygulanacak yeni AB yaptırımları gündemini içeriyor. İran’dan Türkiye’ye Suriye politikasını değiştirmesi çağrısı geldi. Bugün İran Meclisi Milli Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Başkanı Alaaddin Burucerdi’nin Şam yönetiminin Arap Birliği’yle anlaşmasının Türkiye’yi hayal kırıklığına uğrattığı,Türkiye’nin bölgede istikrarın korunmasına yönelik bir politika uygulamadığı yönündeki açıklamaları dikkat çekiciydi. Burucerdi açıklamasında ayrıca Dışişleri Bakanı Davutoğlu’nun Tahran’da nükleer konularla yaptırımlardan çok Suriye politikasında görüşme yapması çağrısında bulundu. Davutoğlu’nun İran Ulusal Yüksek Güvenlik Konseyi Genel Sekreteri Said Celili’den, İran Meclis Başkanı Ali Laricani, Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad ile görüşmesi bekleniyor. İran Meclis Başkanı Ali Laricani’nin önümüzdeki günlerde Ankara’yı ziyaretinde bu tansiyonun daha belirgin biçimde ortaya çıkması beklenebilir.

Diğer taraftan Çin’in İran’a yönelik yaptırımlardaki son hamlesi uluslararası alanda artacak siyasi kutuplaşmaların önemli bir sinyali. Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Hong Ley dün ABD’nin aldığı İran’a yaptırım uygulama kararına ilişkin olarak, ”Çin’in, bir ülkenin iç meselelerine uluslararası boyut kazandırma çabalarına karşı olduğunu” bildirdi.

Bu şartlar gözönüne alınarak Türkiye’nin hem bölgeye yönelik politikalarını gözden geçirmesi ve hem de Avrupa Birliği, ABD ile ilişkilerinde elini güçlendirecek etkili stratejiler izlemesi daha da önem kazanıyor.

Avrupa Birliği’nin İran’a yönelik resmi yaptırım kararı ve yaptırımların genişletilmesine yönelik resmi açıklama metnini aşağıdaki linklerde bulabilirsiniz:

Iran AB Yaptirimlari Michael Mann Brifing.pdf

30 Kas�m 2011 – AB Konseyi Karar� – �ran yapt�r�mlar.pdf

1 Aral�k 2011 – AB �rana Y�nelik Yapt�r�mlar D�zenleme Karar�.pdf

[cm_simple_form id=2]
Bu yazı Uncategorized kategorisine gönderilmiş. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın